Dư địa nới lỏng tiền tệ không còn 'thoải mái'

Chia sẻ về định hướng điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong năm 2026, ông Phan Lê Thành Long, CEO AFA Group nhận định, việc NHNN giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng 15% trong năm 2026 thấp hơn so với chỉ tiêu đề ra và kết quả thực hiện của năm 2025 phản ánh thực tế dư địa nới lỏng tiền tệ không còn quá thoải mái như trước.

Động thái này đồng thời cho thấy định hướng điều hành thận trọng hơn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững thay vì mở rộng tín dụng bằng mọi giá.

Đồng quan điểm, nhiều chuyên gia cũng cho rằng định hướng tăng trưởng tín dụng 15% là phù hợp với tình hình thực tế khi hệ thống ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng quốc doanh, không còn nhiều dư địa tăng vốn.

Ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư Cao cấp, Công ty quản lý Quỹ Manulife Investment Việt Nam nhận định, tín dụng không thể tiếp tục tăng trưởng nhanh như trước.

Ông lý giải, ngân hàng là ngành kinh doanh có điều kiện, việc mở rộng tín dụng buộc phải đi kèm với việc đảm bảo hệ số an toàn vốn (CAR). Tuy nhiên, các ngân hàng quốc doanh – nhóm chịu trách nhiệm cung ứng một nửa số vốn cho nền kinh tế - lại không còn nhiều dư địa tăng vốn khi các ngân hàng này chủ yếu chỉ có thể tăng vốn một cách tự thân (organic) bằng cách giữ lại lợi nhuận.

“Cứ mở rộng 1 đồng tín dụng thì ngân hàng cần có khoảng 0,1 đồng vốn chủ sở hữu tăng thêm để đảm bảo an toàn. Khi năng lực tăng vốn bị hạn chế, dư địa cho chính sách tiền tệ và tăng trưởng tín dụng sẽ ít đi, không thể tăng nhanh như trước", ông Hải nhấn mạnh.

Từ thực tế này, ông Hải cho rằng, thay vì để ngành ngân hàng “gồng gánh” trách nhiệm cung ứng vốn cho nền kinh tế, Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển các thị trường tài chính khác, chẳng hạn như huy động nguồn vốn dài hạn từ nước ngoài thông qua các Trung tâm tài chính quốc tế cũng như đẩy mạnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu để làm kênh dẫn vốn dài hạn, minh bạch.

Cơ cấu tín dụng sẽ ra sao?

Quay trở lại với câu chuyện tăng trưởng tín dụng, ông Hải cho rằng, bên cạnh tốc độ, cũng cần kiểm soát “đích đến” của dòng vốn tín dụng. Bởi nếu tăng trưởng tín dụng không được kiểm soát chặt chẽ về mục tiêu dòng vốn, tiền sẽ dễ dàng chảy vào các lĩnh vực đầu cơ, dẫn đến tình trạng bong bóng tài sản. Điều này không chỉ gây tăng giá tài sản mà còn để lại hệ lụy lâu dài cho tiêu dùng và động lực phấn đấu của các thế hệ trong tương lai.

Do đó, theo đại diện Công ty quản lý Quỹ Manulife Investment Việt Nam, việc hướng chính sách tín dụng cần hướng dòng vốn vào các động lực kinh tế mới, chẳng hạn như chuyển đổi xanh và đầu tư hạ tầng.

“Việc đầu tư vào hạ tầng nếu được triển khai nhanh chóng và hiệu quả sẽ giúp giảm chi phí logistics, tăng năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo đà tăng trưởng ổn định”, ông ví dụ.

Đây cũng là định hướng điều hướng điều hành tăng trưởng tín dụng của NHNN trong năm nay. Cụ thể, trong văn bản chỉ đạo mới đây, NHNN đã yêu cầu các tổ chức tín dụng hướng dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng của nền kinh tế, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng trưởng tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, lĩnh vực bất động sản trong năm 2026.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc NHNN siết vốn tín dụng chảy vào bất động sản. Trên thực tế, đây không phải là lần đầu tiên NHNN đưa ra chỉ thị liên quan đến kiểm soát tín dụng bất động sản. Trong định hướng điều hành tăng trưởng tín dụng hằng năm, NHNN cũng liên tục yêu cầu các tổ chức tín dụng phải hướng dòng vốn vào các lĩnh vực tăng trưởng bền vững thay vì tập trung quá nhiều vào các lĩnh vực rủi ro như bất động sản.

Điểm khác biệt duy nhất trong chỉ thị năm nay của NHNN là có thêm mức chặn trần cụ thể, đó là tăng trưởng tín dụng bất động sản phải bằng hoặc thấp hơn tăng trưởng tín dụng chung của mỗi ngân hàng.

Theo giới phân tích, việc áp trần tốc độ tăng trưởng tín dụng bất động sản chỉ là bước đi kỹ thuật cần thiết để đưa thị trường trở về trạng thái cân bằng sau một năm 2025 tăng nóng. Trong năm vừa qua, tín dụng bất động sản tăng trưởng 20 - 30% trong khi tăng trưởng tín dụng toàn ngành chỉ hơn 19%.

Do đó, định hướng chính sách này không phải là sự điều chỉnh thu hẹp đối với thị trường bất động sản như những lo ngại hiện nay. Với mức chặn trần cụ thể, các ngân hàng sẽ hướng dòng tiền vào các dự án bất động sản có pháp lý rõ ràng, chủ đầu tư uy tín cũng như những phân khúc bất động sản có nhu cầu thực (nhà ở, bất động sản khu công nghiệp,…).

Trên thực tế, nhiều ngân hàng đã sớm xây dựng kế hoạch “nắn” dòng vốn tín dụng theo định hướng này. Ông Andre DeBakhapouve, Giám đốc Khối Quản trị Rủi, VPBank từng chia sẻ, VPBank là ngân hàng định hướng tăng trưởng nên vẫn sẽ tập trung vào lĩnh vực bất động sản. Tuy nhiên, ngân hàng này sẽ tập trung đặc biệt vào phân khúc nhà ở cho người mua có nhu cầu thực thay vì các hoạt động đầu cơ.

“Đồng thời, ngân hàng cũng áp dụng các biện pháp quản trị rủi ro và chính sách thẩm định tín dụng thận trọng hơn đối với các dự án cao cấp hoặc tương tự bằng việc áp dụng tiêu chuẩn rủi ro cụ thể và quy trình kiểm soát chặt chẽ”, ông nói.