Sáng sớm ngày 8/4 (3h00 theo giờ Việt Nam), FTSE Russell đã công bố Báo cáo đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 về phân loại thị trường cổ phiếu toàn cầu. Theo đó, tổ chức này chính thức xác nhận giữ nguyên lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ nhóm cận biên (frontier market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (secondary emerging market – EM) đã được công bố từ tháng 10 năm ngoái. Quyết định nâng hạng dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Theo Công ty Chứng khoán VPBank, quá trình nâng hạng sẽ được triển khai theo nhiều giai đoạn nhằm đảm bảo sự chuyển đổi diễn ra trật tự, quản lý hiệu quả khả năng hấp thụ dòng vốn, đồng thời hỗ trợ cơ chế NPF vận hành thông suốt. Sau mỗi giai đoạn, FTSE Russell sẽ tiến hành đánh giá khả năng thích ứng của các quỹ mô phỏng chỉ số trước khi chuyển sang bước tiếp theo.

Dựa trên tổng giá trị tài sản tính đến ngày 3/4/2026 của các quỹ ETF sử dụng chỉ số FTSE EM và FTSE All-World làm tham chiếu, VPBankS ước tính dòng vốn thụ động tối thiểu có thể chảy vào thị trường Việt Nam đạt khoảng 1,7 tỷ USD khi hoàn tất toàn bộ quá trình chuyển đổi. Con số này chưa bao gồm dòng vốn từ các quỹ chủ động, vốn được ước tính có quy mô lớn gấp khoảng 5 lần so với các quỹ ETF theo dữ liệu của FTSE.

Đáng chú ý, dòng vốn thụ động theo dõi FTSE EM Index không bị hạn chế bởi giới hạn sở hữu nước ngoài. Trong bối cảnh khối ngoại liên tục bán ròng thời gian qua, dư địa sở hữu tại nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn và thanh khoản cao đã được mở rộng đáng kể. Tính đến đầu tháng 4/2026, tỷ lệ nắm giữ của nhà đầu tư nước ngoài tại phần lớn các cổ phiếu thuộc FTSE Vietnam Index vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trần quy định.

Dữ liệu thực tế cho thấy chỉ có 4/31 cổ phiếu thành phần có tỷ lệ sở hữu nước ngoài tiệm cận khoảng 50% mức tối đa, cho thấy dư địa còn lại vẫn rất lớn. Theo VPBankS, điều này đồng nghĩa với việc dòng vốn thụ động theo dõi FTSE Emerging Index nhiều khả năng sẽ không bị hạn chế bởi giới hạn sở hữu nước ngoài.

Việc gia nhập FTSE EM cũng tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam tiến tới nâng hạng theo tiêu chuẩn của MSCI trong tương lai gần. Tính đến ngày 2/4/2026, giá trị giao dịch bình quân ngày trong 3 tháng gần nhất của MSCI Việt Nam đạt khoảng 9 triệu USD, cao hơn một số thị trường mới nổi quy mô nhỏ. Trong đó, mức cao nhất lên tới 31 triệu USD/ngày, chủ yếu tập trung ở nhóm cổ phiếu Vingroup, tài chính, HPG và FPT - những mã có tỷ trọng lớn trong rổ MSCI Vietnam.

Thanh khoản của MSCI Vietnam hiện vượt một số thị trường mới nổi nhỏ như Philippines, Qatar, Hy Lạp và Peru, thậm chí tiệm cận Malaysia. Nếu loại trừ các thị trường lớn như Trung Quốc, Đài Loan, Ấn Độ, Hàn Quốc và các thị trường có giao dịch sôi động như Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ, thanh khoản của Việt Nam đang ở mức cạnh tranh đáng kể trong nhóm còn lại.

Xét về độ rộng, MSCI Vietnam Index hiện có tới 68 cổ phiếu thành phần – cao hơn nhiều so với các thị trường khác trong rổ MSCI EFM ASEAN Index, nơi Việt Nam đang chiếm tỷ trọng 12,55%. Dù quy mô thị trường vẫn nhỏ hơn một số quốc gia trong khu vực, những thanh khoản đã cải thiện rõ rệt và vượt xa Philippines – dù Việt Nam vẫn là thị trường cận biên duy nhất trong rổ này.

Việc chính thức được FTSE đưa vào rổ chỉ số từ ngày 21/9/2026 được xem là cột mốc quan trọng, củng cố thêm nền tảng cho quá trình nâng hạng theo chuẩn MSCI – vốn có tác động mạnh hơn tới dòng vốn toàn cầu do phần lớn tài sản thụ động tại các thị trường mới nổi đang theo dõi bộ chỉ số này.

Song song với đó, thị trường cũng đang triển khai nhiều cải cách quan trọng nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm: mô hình Global Broker cho phép giao dịch thông qua môi giới toàn cầu mà không cần mở tài khoản trong nước; cơ chế NPF nới lỏng yêu cầu công bố thông tin trong một số trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán; cùng với việc đơn giản hóa thủ tục và giảm rào cản hành chính.

VPBankS dự báo, sau khi chính thức gia nhập FTSE Emerging Market Index từ ngày 21/9 tới, thị trường Việt Nam có thể tiếp tục triển khai các cơ chế quan trọng như bán khống và giao dịch T+0 ngay trong năm 2026, triển khai CCP chậm nhất vào quý I/2027, đồng thời hoàn thiện các nền tảng giao dịch mới như OTA trong giai đoạn tiếp theo.