5 bước xây dựng thu nhập từ kinh doanh bền vững trong 2025

Steve Jobs từng có câu phát biểu đại ý là khởi đầu nhỏ không phải là vấn đề, miễn là bạn không dừng lại để nói về giới khởi nghiệp trên toàn cầu. Là một người từng ra trận và cũng từng thất bại trên thương trường, ông vẫn tin rằng thị trường luôn tiềm ẩn cơ hội cho người kiên trì theo đuổi mục tiêu. Cùng DNSE tìm hiểu thêm về kinh doanh và thu nhập từ kinh doanh qua bài viết sau!

1. Thu nhập từ kinh doanh là gì?

Khái niệm 

Thu nhập của cô Hồng bán trà đá đầu ngõ 15 triệu/tháng cho đến anh Hùng bán phở 50 triệu/tháng và ông Mạnh sản xuất kiêm bán xe máy điện cho học sinh/sinh viên 1,2 tỷ/tháng,… Nghe thì có vẻ không có gì liên quan đến nhau nhưng thực ra tất cả đều được xem là thu nhập từ kinh doanh.

Hiểu đơn giản, thu nhập từ kinh doanh là khoản tiền chúng ta kiếm được từ việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc hoạt động sản xuất – kinh doanh độc lập, không phải từ việc đi làm thuê lĩnh lương cố định. Đây là thu nhập đến từ việc tự tạo ra giá trị và bán nó ra thị trường, thường gắn với các hoạt động như mở quán ăn, bán online, hoặc điều hành doanh nghiệp,…

Thu nhập từ kinh doanh khác gì so với các loại thu nhập khác?

Tiêu chí	Thu nhập từ kinh doanh	Thu nhập từ lương	Thu nhập từ tài sản
Nguồn thu	Tự hoạt động sản xuất, buôn bán, cung cấp dịch vụ,…	Làm công ăn lương, làm thuê cho tổ chức, doanh nghiệp,…	Từ việc sở hữu tài sản như nhà đất, cổ phiếu, trái phiếu, bản quyền,…
Người tạo ra thu nhập	Chính bạn hoặc tổ chức của bạn tạo ra giá trị và bán cho thị trường	Doanh nghiệp/trường học/cơ quan/… thuê bạn tạo ra giá trị	Tài sản làm việc thay cho bạn – không cần lao động thường xuyên
Tính ổn định	Không ổn định, phụ thuộc nhiều vào thị trường, khách hàng, đối thủ,…	Tương đối ổn định nếu có hợp đồng dài hạn hoặc công việc ổn định	Có thể ổn định cao nếu tài sản sinh lời đều đặn (như cho thuê nhà, cổ tức dài hạn)
Tính chủ động	Cao	Thấp	Thụ động
Khả năng mở rộng	Cao – có thể nhân quy mô kinh doanh nếu làm tốt	Hạn chế – tăng lương chậm, phụ thuộc vào chức vụ	Cao – có thể tái đầu tư, tích luỹ tài sản sinh lời
Yêu cầu vốn ban đầu	Thường cần vốn (tuỳ mô hình lớn nhỏ)	Không cần vốn – chỉ cần kiến thức, kỹ năng	Cần vốn hoặc tài sản lớn để bắt đầu (bất động sản, cổ phiếu,…)
Thuế áp dụng	Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT,…	Thuế thu nhập cá nhân,…	Thuế thu nhập từ đầu tư vốn, thuế cho thuê tài sản,…
Ví dụ thực tế	Mở tiệm cà phê, bán online, làm spa, kinh doanh nông sản,…	Nhân viên văn phòng, bác sĩ, giáo viên, kỹ sư,…	Cho thuê nhà, mua cổ phiếu nhận cổ tức, gửi tiết kiệm nhận lãi,…

2. Từ ý tưởng đến tiền mặt: Thu nhập kinh doanh hình thành như thế nào?

Linh, mẹ bỉm sữa trong thời gian nghỉ thai sản ở nhà đã lập kênh TikTok quay video làm bánh mỳ sourdough tại nhà. Bạn đầu chỉ suy nghĩ làm cho khuây khỏa, dạy mọi người cách làm bánh healthy,… nhưng kênh lại nhanh chóng viral, được mọi người quan tâm và mua bánh ủng hộ. Khởi đầu với 5 đơn/tuần, tăng dần 10 đơn, 20 đơn,… và giờ kiếm 15-20 triệu/tháng.

Vậy mới nói, muốn kinh doanh phải có vốn: vốn ý tưởng, vốn tài chính, vốn thời gian,…:

• Mọi thứ bắt đầu từ việc nhìn thấy một “vấn đề”: Kinh doanh không phải bắt đầu từ “mình có gì để bán”, mà là người ta đang thiếu gì mà mình có thể giải quyết.
• Tạo sản phẩm hoặc dịch vụ giải quyết đúng vấn đề: Người học vẽ cần thư giãn? Tạo khóa vẽ online qua Zoom, có hỗ trợ feedback. Người thích detox nhưng ngại ép nước mỗi sáng? Gói nước ép lạnh giao tận nơi,… Mỗi sản phẩm/dịch vụ để xuất phát từ vấn đề và nhu cầu giải quyết vấn đề.
• Tạo dòng tiền đầu tiên “Bán thật – thu tiền thật: Có người bắt đầu bằng việc bán cho bạn bè, có người chạy quảng cáo Facebook vài chục ngàn test thử,… miễn sau ý tưởng => sản phẩm được đưa đến tay người dùng và nhận phản hồi.
• Thu nhập từ kinh doanh = Doanh thu – Chi phí: Kinh doanh không chỉ có bán và thu tiền về mà còn giải quyết được bài toán chi phí để đảm bảo tạo ra dòng tiền, tái kinh doanh và không thua lỗ,…

3. Các mô hình tạo thu nhập kinh doanh phổ biến hiện nay

Mô hình	Vốn đầu tư	Phù hợp với	Ưu điểm nổi bật
Bán hàng online	Thấp	Người mới bắt đầu, sinh viên, mẹ bỉm,…	Linh hoạt, dễ tiếp cận,…
Dịch vụ cá nhân	Thấp – Vừa	Người có kỹ năng chuyên môn	Thu nhập tốt, dễ mở rộng
Hộ kinh doanh tại nhà	Vừa	Gia đình, người có nhà phố	Lợi nhuận cao nếu chọn đúng khu vực
Sản phẩm số	Thấp – Vừa	Dân văn phòng, giáo viên, thiết kế,…	Nhân rộng dễ, không tồn kho
Startup doanh nghiệp quy mô lớn	Cao	Người có vốn, tầm nhìn, đội ngũ	Sinh lời cao, tạo thương hiệu lớn

Bán hàng online

Là hình thức bán sản phẩm qua nền tảng số như Shopee, TikTok, Facebook, Zalo, website,… mà không cần cửa hàng vật lý. Người bán chủ yếu dùng mạng xã hội để thu hút người mua, chốt đơn và giao hàng tận nơi,…

Cách hoạt động:

• Nhập hàng (hoặc tự làm sản phẩm)
• Đăng bài/video để thu hút khách
• Chốt đơn → đóng gói → giao hàng → thu tiền
• Quản lý tồn kho, chăm sóc khách hàng,…

Ví dụ thực tế: An – sinh viên đại học, bán ốp điện thoại nhập từ xưởng qua Shopee. Nhờ làm video unbox sản phẩm và review trên TikTok, cô thu hút được hơn 10.000 followers, đơn đều đặn mỗi ngày, thu nhập 12–15 triệu/tháng dù vẫn đang đi học.

Kinh doanh dịch vụ cá nhân

Đây là hình thức bán kỹ năng hoặc thời gian của chính mình để tạo ra thu nhập, mà không cần phải có hàng hóa vật lý cụ thể. Đơn giản như các chủ salon tóc, tiệm làm nail, nhiếp ảnh gia hay trung tâm gia sư,…

Vậy dạng kinh doanh này hoạt động như thế nào?

• Tạo sản phẩm/dịch vụ vô hình theo nhu cầu khách hàng và phù hợp năng lực của bản thân
• Tìm kênh tiếp cận khách hàng (Facebook, Google Maps, sàn freelancer, Zalo,…)
• Báo giá, nhận lịch, thực hiện và nhận thanh toán

Ví dụ thực tế: Anh Hưng là là chủ salon tóc nhỏ ở ngoại thành Hà Nội. Thay vì làm công ăn lương, anh làm dịch vụ cắt tóc nam nữ trong khu dân cư mình ở và có nhận đào tạo học viên. Mỗi tháng ít cũng 20-25 triệu, nhiều thì 30-40 triệu đã trừ chi phí.

Hộ kinh doanh nhỏ/lẻ 

Là hình thức kinh doanh truyền thống, thường do 1 người hoặc 1 gia đình đứng tên, quy mô nhỏ, chủ yếu hoạt động tại nhà hoặc có mặt bằng riêng,… Đặc biệt phổ biến với những gia đình có nghề truyền thống chẳng hạn như làng nghề làm gốm hay bánh trung thu truyền thống,…

Hoạt động như thế nào?

• Bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ trực tiếp tại địa điểm (quán ăn, cửa hàng, tiệm giặt ủi, quán nước,…)
• Quản lý đơn giản, chủ yếu dùng tiền mặt hoặc thanh toán qua app và qua sổ sách,…
• Có thể thuê người phụ giúp vào những dịp cao điểm, còn chủ yếu vẫn là những người trong gia đình tự kinh doanh

Ví dụ thực tế: Gia đình cô Dung mở tiệm bánh mì gia truyền trước nhà ở gần khu dân cư tập thể. Mỗi sáng bán hơn 150 cái, giá 20.000đ/cái, sau trừ chi phí, thu nhập ổn định khoảng 25-35 triệu.

Kinh doanh sản phẩm số

Hình thức tạo và bán tài sản số như file Excel, thiết kế Canva, template, ebook, khóa học online,… cũng đang khá phổ biến hiện nay, đặc biệt là đối với với trẻ, các bạn nhân viên văn phòng,… Một lần tạo – có thể bán nhiều lần không giới hạn.

Hoạt động như thế nào?

• Tạo sản phẩm số có giá trị (có thể dùng lại, tải về)
• Đăng bán trên các nền tảng (Facebook, TikTok, Instagram,…)
• Người mua trả tiền để tải xuống hoặc truy cập

Ví dụ thực tế: Chị Ngọc là nhân viên kế toán của một trong những công ty top đầu Việt Nam. Bên cạnh công việc chính chị có thiết kế file Excel về các nghiệp vụ kế toán và bán trên TikTok với giá 79.000đ/file. Trung bình mỗi tháng bán 200 bản → thu nhập ~16 triệu/tháng, gần như không tốn chi phí vận hành.

Khởi nghiệp doanh nghiệp quy mô lớn

Là mô hình kinh doanh ở quy mô doanh nghiệp, có pháp nhân riêng, đội ngũ nhân sự, sản xuất hoặc phân phối sản phẩm trên diện rộng,… Tuy nhiên, với hình thức này thì cần vốn đầu tư lớn, nhưng khả năng sinh lời cao và đặc biệt phải có kiến thức, kinh nghiệm, trải nghiệm,… về ngành kinh doanh.

Hoạt động như thế nào?

• Lập công ty, đăng ký giấy phép đầy đủ
• Gọi vốn (nếu cần), xây dựng đội ngũ, sản phẩm, hệ thống vận hành
• Tiếp thị, mở rộng thị trường, tăng trưởng doanh thu – lợi nhuận

Ví dụ: PEGA – một startup xe máy điện Việt Nam khởi đầu với xưởng nhỏ lắp ráp xe đạp điện. Sau 3 năm, doanh thu lên đến 200-300 tỷ đồng/năm, xuất khẩu sản phẩm sang Cuba, Indonesia, Ấn Độ,… Dù hành trình không dễ, nhưng mang lại giá trị và thu nhập lớn cho người sáng lập.

4. Những hiểu nhầm phổ biến về thu nhập từ kinh doanh

• Doanh thu = Lợi nhuận = Thu nhập cá nhân: Nhiều người cho rằng bán được 100 triệu/tháng thì sẽ “đút túi” luôn 100 triệu. Thực tế, thu nhập từ kinh doanh chỉ là phần còn lại sau khi trừ hết chi phí: nguyên liệu, vận hành, nhân công, marketing, thuế,…
• Kinh doanh là tự do, muốn nghỉ lúc nào cũng được: Thực tế, khi bạn chưa có nhân sự thay thế, nghỉ một ngày là mất doanh thu ngày đó. Và thậm chí bạn còn phải làm nhiều hơn cả “dân văn phòng”, vì vừa là kế toán, sale, marketing,…
• Kinh doanh nhỏ thì không cần nộp thuế: Hiện nay, theo quy định của pháp luật Việt Nam, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thu nhập trên mức nhất định đều phải nộp thuế (thuế GTGT, TNCN, lệ phí môn bài,…)
• Bán hàng chạy rồi sẽ tự nhiên giàu: Kinh doanh không chỉ là bán được nhiều hàng. Nếu không quản lý chi phí tốt, hoặc giá vốn cao, càng bán nhiều có khi càng lỗ. Vì vậy, chúng ta cần kiểm soát dòng tiền để đảm bảo kinh doanh phải có lợi nhuận.
• Đã có tiền kinh doanh ắt sẽ thành công: Hàng ngày chúng ta đọc rất nhiều tin tức về khởi nghiệp thành công nhưng thực tế, để đạt được kết quả đó chắc chắn họ cũng trải qua không ít lần va vấp, thất bại. Có những người thất bại vài ba lần mới thành công, có những người gồng lỗ vài ba năm mới sinh lời,… vậy nên nếu nóng vội thì chắc chắn sẽ sớm bỏ cuộc.

5. 5 bước để xây dựng thu nhập kinh doanh bền vững 

Bước 1. Tìm vấn đề cần giải quyết (pain point)

Mọi ý tưởng kinh doanh bền vững đều bắt nguồn từ một nỗi đau thật sự của khách hàng – thứ khiến họ sẵn sàng chi tiền để mua giải pháp. Chẳng hạn như:

• Người không có thời gian nấu ăn → cần bữa ăn nhanh nhưng sạch
• Mẹ bỉm sữa cần giảm cân sau sinh → tìm sản phẩm an toàn
• Dân văn phòng stress → muốn tìm cách thư giãn cuối tuần

Trong kinh doanh, đừng bắt đầu bằng “mình thích gì”, hãy bắt đầu bằng “người ta đang khó chịu với điều gì mà mình có thể giải quyết được?”. Tất nhiên, nếu giải pháp đó vừa là cái khách hàng cần, vừa là cái bản thân đam mê và điểm mạnh thì đây cũng được xem là một lợi thế cạnh tranh nhất định.

Bước 2. Chọn mô hình phù hợp khả năng + nguồn lực

Nhiều người thường suy nghĩ phức tạp, đã kinh doanh thì luôn cần mô hình “hoành tráng”, vì vậy, vô tình tạo rất nhiều áp lực cho bản thân để đạt được những cái phù hợp với 2 chữ hoành tráng đó. 

Tuy nhiên, cái thiết thực nhất là cần mô hình phù hợp với vốn – kỹ năng – thời gian,… hiện có. Phải phù hợp thì mới có tính khả thi khi triển khai, còn hoành tráng nhưng xa vời thì cũng khó bề đạt được.

• Có kỹ năng: Làm dịch vụ (chụp ảnh, content, dạy kèm,…)
• Có ít vốn: Bán hàng online, affiliate,…
• Có mặt bằng nhà sẵn: Mở tiệm kinh doanh nhỏ
• Có chất xám: Làm sản phẩm số (ebook, khóa học,…)

*Lưu ý: Chọn mô hình càng phù hợp thì càng đỡ rủi ro và sẽ có khả năng đi được đường dài.

Bước 3. Test nhỏ – học nhanh – điều chỉnh liên tục

Như đã nói, để kiếm thu nhập từ kinh doanh, chúng ta không cần hoàn hảo và hoành tráng ngay từ ban đầu. Kinh doanh thực tế là một chuỗi vòng lặp: thử – sai – sửa – tiếp tục, miễn chúng ta không bỏ cuộc và bám sát mục tiêu.

Chính vì vậy, đừng đợi khi “hoàn hảo rồi mới làm” – hãy làm rồi hoàn thiện dần nhờ phản hồi thật, từ khách hàng thật để cải thiện từ từ.

Bước 4. Tạo phễu thu hút khách hàng

Khi chúng ta đã xác định được mình bán gì, bán cho ai, bán ở đâu,… thì bước tiếp theo là phải nghĩ đến việc thu hút và giữ chân khách hàng. 

Giữa một thị trường mà kinh doanh cái gì cũng gần như cạnh tranh khốc liệt, đặc biệt là những ngách phổ biến,… thì khách hàng sẽ không chủ động tìm đến chúng ta cho dù họ có sẵn nhu cầu. Vì vậy, việc thu hút và biến khách hàng tiềm năng thành khách hàng thật và trung thành là điều đặc biệt quan trọng.

• Dùng TikTok, Reels, YouTube Shorts,… để kể câu chuyện ngắn về sản phẩm
• Tạo quà tặng miễn phí để lấy thông tin khách hàng 
• Chạy quảng cáo thử nghiệm để đo lường hiệu quả
• Dùng Fanpage/ZaloOA/Instagram để giữ liên hệ sau lần đầu mua

Lưu ý: Người biết bạn rồi mới mua → hãy làm họ nhớ bạn trước khi họ cần bạn.

Bước 5. Xây dựng uy tín và hệ thống bán hàng

Trong giới kinh doanh có một yếu tố đặc biệt quan trọng mà ai cũng phải quan tâm đến, đó chính là branding – thương hiệu. Nó là đại diện cho hình ảnh, cho uy tín của doanh nghiệp, sản phẩm, con người. Muốn thu nhập kinh doanh bền vững, bạn cần biến từ không có thành có thương hiệu, từ đơn lẻ thành một hệ thống có thể vận hành, tăng trưởng ngay cả khi bạn không phải làm tất cả mọi thứ,…

• Chuẩn hóa chất lượng sản phẩm/dịch vụ
• Tạo quy trình bán hàng rõ ràng
• Có người phụ trách hỗ trợ, giao hàng, CSKH,…
• Xây dựng thương hiệu (đặc biệt với mô hình dịch vụ)
• Uy tín là tài sản, một review tốt = đơn hàng bền vững.

6. Storytelling – Có những thứ tưởng không thể!

“Tôi từng nghĩ: người như mình thì làm sao mà bước vào giới kinh doanh được?”
Đó là lời mở đầu của Ngọc – 32 tuổi, từng là nhân viên văn phòng với mức lương 12 triệu/tháng tại Hà Nội. Thu nhập chỉ ở mức trung bình, ở Hà Nội chi tiêu cũng đắt đỏ, Ngọc còn phải hỗ trợ thêm bố mẹ già lo cho em trai đang học đại học. 

Lắm lúc cũng vắt óc suy nghĩ xem có thể tận dụng thời gian rảnh để làm thêm gì có thu nhập nhưng sự tự ti bao trùm, khái niệm “thu nhập kinh doanh” nghe xa xỉ như chuyện của người khác.

… và rồi, mọi chuyện thay đổi khi Ngọc nhận ra: mỗi ngày cô đều tự nấu ăn mang đi làm vì ăn ngoài vừa đắt, vừa không đảm bảo. Đồng nghiệp khen ngon, đùa bâng quơ “hay bán cơm văn phòng đi, nhiều người đi làm ăn ngoài nhiều cũng chán nhưng bất đắc dĩ”. 

Trăn trở bao đêm, một hôm, cô đánh liều nhắn vào group tám chuyện của đồng nghiệp ngỏ lời nấu cơm trưa thì được mọi người order khá nhiều. Ngày 5 -10 suất rồi tăng dần,… Ngọc và em trai bắt đầu tìm kiếm được định hướng và niềm vui trong việc bán cơm văn phòng để có thêm… thu nhập từ kinh doanh.

Sau nửa năm, cô nghỉ làm để tập trung mở gian bếp nhỏ tại nhà và nhận order cơm văn phòng “nhà làm” cho các công ty quang khu vực. Mỗi ngày cũng hòm hòm 50–70 suất, có hôm trăm suất,…

Từ một người từng chỉ trông vào đồng lương ít ỏi hàng tháng, giờ đây Ngọc có thu nhập ổn định hơn rất nhiều từ gian bếp nhỏ của mình. Quan trọng hơn, cô không còn bị động về tài chính và dám nghĩ xa hơn cho tương lai!

7. Kết luận

Có thể thấy, nhắc đến kinh doanh chúng ta thường nghĩ ngay đến những điều vĩ mô, cao sang, khó với,… Nhưng thực tế, thu nhập từ kinh doanh đôi khi bắt nguồn từ những nhu cầu đơn giản nhất của khách hàng. Vì vậy, chỉ cần dám nghĩ dám làm và có năng lực thì nhìn đâu cũng là cơ hội để cải thiện thu nhập.

Đừng quên theo dõi Series Tài chính cá nhân của DNSE để cập nhật nhiều kiến thức hay ho cho hành trang tự do tài chính của bản thân nhé!