Cách đọc biểu đồ thanh trong chứng khoán dễ hiểu cho nhà đầu tư mới

Năm 1884, khi Charles Dow tạo ra chỉ số Dow Jones đầu tiên, ông đã chọn biểu đồ thanh làm “người bạn đồng hành”. Gần 140 năm sau, trong khi thế giới đã có hàng trăm loại biểu đồ phức tạp, tại sao biểu đồ thanh vẫn giữ được vị trí quan trọng không thể thay thế tại các sàn giao dịch lớn nhất thế giới?

Vậy, biểu đồ thanh là gì? Cách sử dụng như thế nào cho hiệu quả? Cùng DNSE tham khảo ngay bài viết sau để không bỏ lỡ kiến thức bổ ích!

Biểu đồ thanh là gì?

Khái niệm 

Biểu đồ thanh (bar chart) là một dạng biểu đồ dùng các cột hoặc thanh hình chữ nhật để so sánh dữ liệu giữa các nhóm hoặc thể hiện sự thay đổi của dữ liệu theo thời gian.

Hiểu một cách đơn giản:

• Mỗi thanh (cột ngang hoặc dọc) tượng trưng cho một giá trị.
• Chiều dài hoặc chiều cao của thanh thể hiện mức độ của giá trị đó (giá trị càng lớn → thanh càng dài/cao).
• Các thanh thường có khoảng cách tách biệt để dễ so sánh.
• Trục ngang hoặc dọc ghi tên nhóm/đối tượng, trục còn lại thể hiện đơn vị đo lường.

Ví dụ:

Thanh giá trên trục thời gian theo ngày sẽ thể hiện biên độ dao động của giá theo từng ngày.

So sánh biểu đồ thanh với biểu đồ nến

Tiêu chí	Biểu đồ thanh (Bar Chart)	Biểu đồ nến (Candlestick Chart)
Cách hiển thị	Dùng các thanh dọc thể hiện giá mở cửa (góc trái thanh), giá đóng cửa (góc phải thanh), giá cao và thấp trong phiên.	Dùng các “nến” gồm thân nến (khoảng cách giữa giá mở và đóng) và bóng nến trên/dưới (giá cao nhất, thấp nhất).
Màu sắc	Có thể dùng màu đỏ – xanh để phân biệt tăng giảm, nhưng thường ít nổi bật.	Màu sắc rõ ràng giúp nhận biết ngay xu hướng: xanh (tăng), đỏ (giảm) và các sắc thái khác tùy cài đặt.
Thông tin thể hiện	Giá mở, giá đóng, giá cao nhất, giá thấp nhất trong phiên.	Cung cấp đầy đủ giá mở, đóng, cao nhất, thấp nhất cùng biểu diễn rõ hình thái biến động qua thân nến và bóng nến.
Tính trực quan	Dễ đọc nhưng thông tin không trực quan bằng biểu đồ nến.	Rất trực quan, giúp nhà đầu tư dễ dàng nhận diện trạng thái thị trường, xu hướng và tâm lý nhà đầu tư nhanh hơn.
Khả năng phân tích mô hình	Có thể dùng để phân tích các mô hình nhưng hạn chế hơn.	Phù hợp hơn cho việc phát hiện các mô hình nến đặc trưng (như nến Doji, Hammer, Engulfing…) và tín hiệu đảo chiều.
Ứng dụng phổ biến	Thường được sử dụng trong phân tích kỹ thuật truyền thống và cổ điển.	Rất phổ biến trong giao dịch hiện đại, đặc biệt trong forex, chứng khoán, crypto.
Độ phổ biến theo vùng	Thường được ưa chuộng ở phương Tây và trong các thị trường truyền thống.	Phổ biến và xuất phát từ Nhật Bản, hiện được dùng rộng rãi trên toàn cầu.
Độ phức tạp khi đọc	Đơn giản, nhưng khó nhận biết xu hướng nhanh khi thị trường biến động mạnh.	Cung cấp tín hiệu rõ ràng, dễ nhận biết xu hướng, thuận tiện cho nhà đầu tư ở mọi trình độ.

Cấu tạo của thanh giá trên bar chart

Cấu tạo của thanh giá giúp người sử dụng dễ dàng thấy được các mức giá mở cửa, đóng cửa, cao nhất, thấp nhất trong phiên. Thanh màu xanh thể hiện mức giá đóng cửa cao hơn giá mở cửa. Thanh đỏ thể hiện mức giá đóng cửa thấp hơn mức giá mở cửa.

• Giá mở cửa: Mức giá đầu tiên được giao dịch trong phiên được thể hiện qua thanh ngang nằm bên trái của thanh dọc.
• Giá đóng cửa: Mức giá cuối cùng được giao dịch trong phiên được thể hiện qua thanh ngang nằm bên phải của thanh dọc.
• Giá thấp nhất: Mức giá thấp nhất được giao dịch trong phiên, nó được thể hiện qua phần dưới cùng của mỗi thanh.
• Giá cao nhất: Mức giá cao nhất được giao dịch trong phiên, nó được thể hiện qua phần trên cùng của mỗi thanh.
• Biên độ dao động: Khi mức giá đóng cửa cao hơn giá mở cửa tức giá trong phiên giao dịch tăng. Ngược lại, mức giá mở cửa cao hơn mức giá đóng cửa tức giá trong phiên giao dịch giảm.

Nhà đầu tư nên sử dụng biểu đồ thanh như thế nào?

Tùy theo chiến lược giao dịch của mỗi nhà đầu tư, phương pháp phân tích biểu đồ thanh cũng sẽ khác nhau. Mỗi phong cách giao dịch sẽ chọn cho mình trục thời gian phù hợp, đảm bảo tính hợp lý và độc chính xác cao.

• Nhà giao dịch trong ngày: Đối với những trader kiếm sống bằng giao dịch hằng ngày, trục thời gian lý tưởng sẽ là: 1 phút, 3 phút và 15 phút. Họ có thể sử dụng những công cụ phân tích kỹ thuật như Fibonacci kết hợp với khối lượng giao dịch để mở vị thế mua và bán và một số công cụ khác.
• Nhà giao dịch ngắn hạn: Đối với nhà đầu cơ hoặc đầu tư ngắn hạn, biểu đồ 1 ngày sẽ rất lý tưởng để theo dõi diễn biến giá cả thị trường. Tùy vào diễn biến thị trường, xác suất chính xác của các phương pháp sẽ khác nhau.
• Nhà giao dịch trung hạn và dài hạn: Biểu đồ tuần hoặc tháng sẽ là thời gian lý tưởng của nhà đầu tư muốn nắm giữ cổ phiếu lâu dài. Đối với đầu tư dài hạn, nhà đầu tư sẽ tin vào phân tích cơ bản về tiềm năng của doanh nghiệp (TA) hơn là PTKT (FA).

Vai trò của biểu đồ thanh trong chứng khoán

• Minh họa rõ biến động giá theo thời gian: Giúp nhà đầu tư quan sát trực quan sự thay đổi của giá chứng khoán trong từng phiên hoặc từng khung thời gian, từ đó nhận diện các giai đoạn tăng, giảm hay tích lũy.
• Cung cấp bức tranh toàn cảnh về diễn biến giá: Kết hợp thông tin giá mở cửa, đóng cửa, cao nhất, thấp nhất, một thanh giá chứa đủ 4 dữ liệu quan trọng (OHLC – Open, High, Low, Close).
• Nhận diện xu hướng thị trường: Sắp xếp các thanh giá theo thời gian cho phép nhận ra xu hướng tăng (uptrend), giảm (downtrend) hoặc đi ngang (sideway), hỗ trợ chiến lược mua/bán.
• Hỗ trợ phân tích hành vi nhà đầu tư: Chiều dài và vị trí của thanh cho biết mức biến động và tâm lý của thị trường trong một phiên, từ hưng phấn, lo lắng đến dè chừng.
• So sánh sức mạnh của các đợt tăng hoặc giảm: Các thanh dài cho thấy biến động mạnh, trong khi thanh ngắn thể hiện biến động nhỏ; điều này giúp đánh giá sức mạnh của lực mua và lực bán.
• Phân tích các vùng hỗ trợ và kháng cự: Quan sát sự lặp lại của mức giá cao nhất hoặc thấp nhất qua các thanh giúp xác định điểm mà giá thường đảo chiều hoặc bật lại.
• Kết hợp với khối lượng giao dịch: Khi dùng song song với biểu đồ khối lượng, biểu đồ thanh cho thấy mối liên hệ giữa biến động giá và sức mạnh dòng tiền.
• Dễ tích hợp với các công cụ phân tích kỹ thuật khác: Biểu đồ thanh có thể dùng làm nền để áp dụng đường xu hướng, mô hình giá, chỉ báo kỹ thuật như MA, RSI, MACD,..

Những lưu ý khi đọc biểu đồ thanh cho nhà đầu tư

Tiêu chí/Lưu ý	Mô tả chi tiết
Cấu tạo thanh giá	Mỗi thanh biểu diễn giá Open (góc trái), Close (góc phải), High (đỉnh thanh), Low (đáy thanh).
Màu sắc thanh	– Xanh: Giá đóng > giá mở (phiên tăng).  – Đỏ: Giá đóng < giá mở (phiên giảm).
Đọc xu hướng giá	– Liên tục các thanh xanh → xu hướng tăng.  – Liên tục các thanh đỏ → xu hướng giảm.  – Thanh ngắn → thị trường đi ngang.
Biến động & tâm lý thị trường	Chiều dài thanh dọc càng dài → biến động giá càng lớn, tâm lý nhà đầu tư càng mạnh.
Kháng cự & hỗ trợ	Dùng đỉnh/đáy các thanh để xác định vùng giá kháng cự và hỗ trợ, dự đoán đảo chiều hoặc tiếp diễn xu hướng.
Kết hợp chỉ báo kỹ thuật	Phối hợp các chỉ báo như MA, MACD, RSI, Volume,… để tăng độ chính xác tín hiệu một cách khách quan, tránh sử dụng tín hiệu một cách đơn độc.
Chọn khung thời gian phù hợp	Biểu đồ có thể hiển thị theo nhiều khung thời gian (phút, giờ, ngày, tuần…) theo chiến lược bạn chọn.
Thị trường biến động mạnh	Thanh có thể rất dài, nên kết hợp công cụ khác hoặc quan sát đa khung thời gian để tránh nhiễu.
Thực hành và trải nghiệm	Cần luyện tập đều để nắm bắt tốt dao động giá và ra quyết định chính xác.

Kết luận

Có thể thấy, biểu đồ thanh giúp nhà đầu tư dễ dàng nhận thấy được biên độ dao động của giá cả thị trường. Từ đó, họ áp dụng những phương pháp phân tích TA và FA phù hợp để tối ưu vị thế giao dịch của bản thân. 

Tùy theo trục thời gian và phương pháp phân tích, độ chính xác khi sử dụng biểu đồ sẽ khác nhau. Do đó, khi sử dụng biểu đồ chứng khoán nói chung và biểu đồ thanh nói riêng, hãy tìm cho mình một phong cách và chiến lược đầu tư phù hợp.